top of page

Αυτό ήταν η ζωή; Τότε άλλη μια φορά! | Irvin D. Yalom


Αν είχαμε την ευκαιρία να κοιτάξουμε πίσω στη ζωή μας, ποιες στιγμές θα θέλαμε να ξαναζήσουμε; Ποιες αποφάσεις μάς διαμόρφωσαν; Και τι είναι αυτό που δίνει τελικά νόημα στην ανθρώπινη ύπαρξη;

Υπάρχουν βιβλία που μας προσφέρουν γνώσεις.

Υπάρχουν βιβλία που μας βοηθούν να αλλάξουμε συνήθειες ή να κατανοήσουμε καλύτερα τον τρόπο που σκεφτόμαστε.

Και υπάρχουν βιβλία που μας κάνουν να σταματήσουμε για λίγο και να αναλογιστούμε την ίδια μας τη ζωή.

Το «Αυτό ήταν η ζωή; Τότε άλλη μια φορά!» του Irvin D. Yalom ανήκει στην τελευταία κατηγορία.

Ο σπουδαίος ψυχίατρος και ψυχοθεραπευτής, γνωστός για τη συμβολή του στην υπαρξιακή ψυχοθεραπεία, στρέφει αυτή τη φορά το βλέμμα στον ίδιο του τον εαυτό.

Μέσα από τις αναμνήσεις του, αφηγείται την προσωπική και επαγγελματική του διαδρομή, τις σχέσεις που τον σημάδεψαν, τις δυσκολίες που αντιμετώπισε και τις εμπειρίες που διαμόρφωσαν τη σκέψη του.

Δεν πρόκειται απλώς για την αυτοβιογραφία ενός διακεκριμένου επιστήμονα.

Είναι μια βαθιά ανθρώπινη αφήγηση για τον χρόνο, την αγάπη, την απώλεια, την προσωπική εξέλιξη και την ανάγκη να ζούμε με επίγνωση.


1. Όταν ο θεραπευτής γίνεται ο αφηγητής της δικής του ζωής

Ο Irvin D. Yalom έχει αφιερώσει μεγάλο μέρος της επαγγελματικής του ζωής στην κατανόηση των ανθρώπινων δυσκολιών.

Μέσα από την ψυχιατρική, την ψυχοθεραπεία και τη συγγραφή, έχει εξερευνήσει ερωτήματα που αφορούν τον φόβο του θανάτου, τη μοναξιά, την ελευθερία και την αναζήτηση νοήματος.

Στο συγκεκριμένο βιβλίο, όμως, η οπτική αλλάζει.

Ο συγγραφέας δεν επικεντρώνεται μόνο στις ιστορίες των θεραπευομένων του.

Αφηγείται τη δική του ιστορία.

Ανατρέχει στην παιδική του ηλικία, στην οικογένειά του, στις σπουδές του, στην επαγγελματική του πορεία και στις προσωπικές του σχέσεις.

Μέσα από αυτή την αφήγηση αναδεικνύεται μια σημαντική υπενθύμιση:

Ακόμη και οι άνθρωποι που έχουν αφιερώσει τη ζωή τους στην κατανόηση της ανθρώπινης ψυχής συνεχίζουν να αναζητούν απαντήσεις για τον εαυτό τους.

Η αυτογνωσία δεν είναι μια διαδικασία που ολοκληρώνεται κάποια συγκεκριμένη στιγμή.

Εξελίσσεται μαζί μας.


2. Η ζωή αποκτά νόημα μέσα από τις σχέσεις

Ένα από τα πιο συγκινητικά στοιχεία της αφήγησης του Γιάλομ είναι η σημασία που αποδίδει στις ανθρώπινες σχέσεις.

Η οικογένεια, οι φίλοι, οι συνεργάτες και οι άνθρωποι που συναντάμε στην πορεία μας επηρεάζουν βαθιά τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε τον κόσμο.

Οι σχέσεις δεν αποτελούν απλώς το πλαίσιο μέσα στο οποίο εξελίσσεται η ζωή μας.

Συχνά συμβάλλουν στη διαμόρφωση της προσωπικής μας ταυτότητας.

Μέσα από αυτές μαθαίνουμε να εμπιστευόμαστε, να συνεργαζόμαστε, να αγαπάμε, να αντιμετωπίζουμε συγκρούσεις και να διαχειριζόμαστε απώλειες.

Η σύγχρονη επιστημονική βιβλιογραφία αναγνωρίζει τη σημασία των κοινωνικών σχέσεων για την υγεία και την ευημερία.

Η ποιότητα των ανθρώπινων δεσμών συνδέεται με την ψυχολογική λειτουργικότητα και με σημαντικές παραμέτρους της σωματικής υγείας.

Η φροντίδα του εαυτού μας δεν αφορά μόνο όσα κάνουμε ατομικά, αλλά και τις σχέσεις που δημιουργούμε και διατηρούμε.


3. Ο χρόνος αλλάζει τον τρόπο που βλέπουμε τη ζωή

Όσο μεγαλώνουμε, η σχέση μας με τον χρόνο μεταβάλλεται.

Στην αρχή της ζωής, το μέλλον μπορεί να μοιάζει σχεδόν απεριόριστο.

Αργότερα, οι εμπειρίες, οι αλλαγές και οι απώλειες μάς υπενθυμίζουν ότι ο χρόνος είναι πολύτιμος.

Ο Γιάλομ, ανατρέχοντας στη δική του διαδρομή, προσφέρει μια ιδιαίτερη οπτική πάνω σε αυτή τη συνειδητοποίηση.

Η αναγνώριση της περατότητας της ζωής δεν χρειάζεται να οδηγεί αποκλειστικά στον φόβο.

Μπορεί επίσης να αποτελέσει αφορμή για να επανεξετάσουμε τις προτεραιότητές μας.

Πώς επιλέγουμε να διαθέτουμε τον χρόνο μας;

Ποιες δραστηριότητες μάς προσφέρουν ουσιαστική ικανοποίηση;

Ποιες σχέσεις θέλουμε να φροντίσουμε περισσότερο;

Και πόσο συχνά αναβάλλουμε πράγματα που έχουν πραγματική σημασία για εμάς;

Η επίγνωση ότι ο χρόνος είναι περιορισμένος μπορεί να μας βοηθήσει να ζούμε πιο συνειδητά το παρόν.


4. Η αυτογνωσία είναι μια διαρκής διαδικασία

Συχνά πιστεύουμε ότι γνωρίζουμε καλά τον εαυτό μας.

Ωστόσο, οι εμπειρίες της ζωής μπορούν να αποκαλύψουν πλευρές της προσωπικότητάς μας που δεν είχαμε αναγνωρίσει.

Οι επιλογές, οι δυσκολίες και οι σχέσεις μας λειτουργούν πολλές φορές ως αφορμές για επαναξιολόγηση.

Η αυτογνωσία δεν σημαίνει ότι μπορούμε να εξηγήσουμε κάθε συναίσθημα ή συμπεριφορά μας.

Σημαίνει ότι είμαστε πρόθυμοι να παρατηρήσουμε τον εαυτό μας με ειλικρίνεια και να αναγνωρίσουμε ότι μπορούμε να εξελισσόμαστε.

Το βιβλίο μάς υπενθυμίζει ότι η προσωπική ανάπτυξη δεν περιορίζεται σε συγκεκριμένες ηλικίες ή περιόδους.

Μπορούμε να αναθεωρούμε απόψεις, να μαθαίνουμε και να αλλάζουμε σε όλη τη διάρκεια της ζωής μας.

Αυτή η δυνατότητα εξέλιξης αποτελεί ένα από τα πιο αισιόδοξα μηνύματα της ανθρώπινης εμπειρίας.


5. Η σημασία της αποδοχής

Η ζωή δεν εξελίσσεται πάντοτε σύμφωνα με τις προσδοκίες μας.

Υπάρχουν επιλογές που θα θέλαμε να είχαμε κάνει διαφορετικά, ευκαιρίες που χάθηκαν και γεγονότα που δεν μπορούμε να αλλάξουμε.

Η αποδοχή αυτών των εμπειριών δεν σημαίνει ότι παύουμε να αναγνωρίζουμε τη δυσκολία ή τη σημασία τους.

Σημαίνει ότι προσπαθούμε να τις εντάξουμε στην προσωπική μας ιστορία χωρίς να παραμένουμε διαρκώς εγκλωβισμένοι σε αυτές.

Η αναδρομή στο παρελθόν μπορεί να μας βοηθήσει να κατανοήσουμε καλύτερα το παρόν.

Όμως η συνεχής ενασχόληση με όσα δεν μπορούν να αλλάξουν ενδέχεται να περιορίζει τη δυνατότητά μας να αξιοποιήσουμε όσα βρίσκονται ακόμη μπροστά μας.

Δεν μπορούμε να ξαναγράψουμε το παρελθόν, αλλά μπορούμε να επηρεάσουμε τον τρόπο με τον οποίο συνεχίζουμε τη ζωή μας.


6. Τι σχέση έχει το βιβλίο με τη διατροφή και την υγεία;

Με την πρώτη ματιά, μια αυτοβιογραφία για τη ζωή και την ψυχοθεραπεία μπορεί να φαίνεται ότι απέχει αρκετά από τη διατροφική επιστήμη.

Ωστόσο, η σύνδεση γίνεται ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα όταν εξετάσουμε τη σημασία της αυτογνωσίας και της προσωπικής φροντίδας.

Η διατροφική συμπεριφορά δεν αποτελεί μια απομονωμένη διαδικασία.

Επηρεάζεται από τον τρόπο ζωής, τις προσωπικές εμπειρίες, τις οικογενειακές συνήθειες, τις κοινωνικές σχέσεις και τις συναισθηματικές ανάγκες.

Στην καθημερινή κλινική πράξη, η προσπάθεια βελτίωσης της διατροφής συχνά συνδέεται με βαθύτερα ερωτήματα.

Τι σημαίνει για εμένα καλή υγεία;

Πώς θέλω να φροντίζω τον εαυτό μου;

Ποιες αλλαγές έχουν πραγματική σημασία για την ποιότητα της ζωής μου;

Οι απαντήσεις δεν είναι ίδιες για όλους.

Για κάποιον, προτεραιότητα μπορεί να είναι η καλύτερη διαχείριση μιας χρόνιας πάθησης.

Για κάποιον άλλον, η βελτίωση της φυσικής κατάστασης, η διατήρηση της λειτουργικότητας ή η ανάπτυξη μιας πιο ισορροπημένης σχέσης με το φαγητό.

Η εξατομικευμένη διατροφική συμβουλευτική χρειάζεται να λαμβάνει υπόψη όχι μόνο τις ιατρικές και διατροφικές ανάγκες, αλλά και τις προσωπικές αξίες και προτεραιότητες του ανθρώπου.

Η διατροφή είναι μέρος της ζωής μας. Δεν πρέπει να μετατρέπεται σε κάτι που μας εμποδίζει να τη ζούμε.


7. Η φροντίδα της υγείας ως επένδυση στην ποιότητα ζωής

Πολλές φορές αντιμετωπίζουμε την υγιεινή διατροφή ως μια υποχρέωση που συνδέεται αποκλειστικά με το σωματικό βάρος ή με συγκεκριμένους εργαστηριακούς δείκτες.

Ωστόσο, η φροντίδα της υγείας έχει πολύ ευρύτερη σημασία.

Η επαρκής και ισορροπημένη διατροφή, η κατάλληλη φυσική δραστηριότητα, ο ύπνος και η πρόληψη συμβάλλουν στη διατήρηση της υγείας και της λειτουργικότητας.

Οι καθημερινές αυτές συνήθειες μπορούν να υποστηρίξουν την ικανότητά μας να συμμετέχουμε σε δραστηριότητες που έχουν σημασία για εμάς.

Να εργαζόμαστε, να δημιουργούμε, να ταξιδεύουμε, να περνάμε χρόνο με τους ανθρώπους που αγαπάμε.

Από αυτή την οπτική, η φροντίδα του σώματος δεν αποτελεί αυτοσκοπό.

Αποτελεί έναν τρόπο να υποστηρίζουμε την ποιότητα της ζωής μας.


8. Γιατί αξίζει να διαβάσουμε το βιβλίο;

Το «Αυτό ήταν η ζωή; Τότε άλλη μια φορά!» είναι ένα βιβλίο που ξεχωρίζει για την ανθρώπινη διάστασή του.

Ο αναγνώστης έχει την ευκαιρία να γνωρίσει τον Γιάλομ πέρα από την επιστημονική του ιδιότητα.

Να παρακολουθήσει την προσωπική του πορεία, να ανακαλύψει τις εμπειρίες που επηρέασαν τη σκέψη του και να προβληματιστεί για τα μεγάλα ερωτήματα της ανθρώπινης ύπαρξης.

Το βιβλίο δεν προσφέρει έτοιμες λύσεις.

Δεν αποτελεί εγχειρίδιο αυτοβελτίωσης ούτε υπόσχεται ότι η ζωή μπορεί να απαλλαγεί από κάθε δυσκολία.

Προσφέρει, όμως, κάτι εξίσου σημαντικό.

Μια ευκαιρία να αναλογιστούμε τη δική μας διαδρομή.

Να αναγνωρίσουμε όσα έχουν αξία.

Και να θυμηθούμε ότι η ζωή δεν αποκτά νόημα μόνο μέσα από τα μεγάλα επιτεύγματα, αλλά και μέσα από τις καθημερινές εμπειρίες, τις σχέσεις και τις επιλογές μας.


Η δική μου σκέψη

Αυτό που θεωρώ ιδιαίτερα σημαντικό στο βιβλίο του Γιάλομ είναι η υπενθύμιση ότι η προσωπική ανάπτυξη δεν σταματά ποτέ.

Ακόμη και ένας άνθρωπος με τόσο μεγάλη επιστημονική εμπειρία συνεχίζει να αναζητά, να αναστοχάζεται και να προσπαθεί να κατανοήσει βαθύτερα τη ζωή του.

Στη δική μου επαγγελματική πρακτική, αυτή η ιδέα συνδέεται με έναν από τους βασικότερους στόχους της διατροφικής συμβουλευτικής.

Να βοηθήσουμε τον άνθρωπο να πραγματοποιήσει αλλαγές που δεν περιορίζονται σε ένα προσωρινό αποτέλεσμα, αλλά μπορούν να υποστηρίξουν την υγεία και την ποιότητα της ζωής του μακροπρόθεσμα.

Η υγιεινή διατροφή δεν χρειάζεται να είναι μια διαρκής προσπάθεια επίτευξης της τελειότητας.

Χρειάζεται να αποτελεί μέρος μιας ζωής που έχει χώρο για την οικογένεια, τις σχέσεις, την εργασία, την ξεκούραση και την προσωπική ευχαρίστηση.

Ίσως, τελικά, η σημαντικότερη ερώτηση να μην είναι μόνο πόσα χρόνια θα ζήσουμε, αλλά και πώς επιλέγουμε να ζούμε τα χρόνια που έχουμε.


Μια μικρή δοκιμή για αυτή την εβδομάδα

Αφιερώστε λίγα λεπτά για να σκεφτείτε μια εμπειρία της ζωής σας που θεωρείτε ιδιαίτερα σημαντική.

Μπορεί να είναι μια στιγμή με την οικογένειά σας, μια προσωπική επιτυχία, μια δυσκολία που ξεπεράσατε ή μια απόφαση που άλλαξε την πορεία σας.

Στη συνέχεια, αναρωτηθείτε:

Τι ήταν αυτό που έκανε τη συγκεκριμένη εμπειρία τόσο σημαντική;

Ποια προσωπική αξία αναδεικνύεται μέσα από αυτή;

Υπάρχει κάτι μικρό που μπορώ να κάνω αυτή την εβδομάδα για να δώσω περισσότερο χώρο σε αυτή την αξία;

Ίσως να είναι ένα γεύμα με αγαπημένα πρόσωπα, ένας περίπατος, μια συζήτηση ή λίγος χρόνος αφιερωμένος σε κάτι που σας προσφέρει ουσιαστική ικανοποίηση.

Δεν χρειάζεται να είναι κάτι εντυπωσιακό.

Μερικές φορές, οι πιο σημαντικές αλλαγές αρχίζουν όταν δίνουμε μεγαλύτερη προσοχή σε όσα ήδη έχουν αξία στη ζωή μας.


Δρ Χρυσάνθη Βλαχάκη | Κλινική Διαιτολόγος–Διατροφολόγος, BSc, MSc, PhD


Στοιχεία βιβλίου

Τίτλος: Αυτό ήταν η ζωή; Τότε άλλη μια φορά!

Υπότιτλος: Αναμνήσεις ενός ψυχιάτρου

Συγγραφέας: Irvin D. Yalom

Πρωτότυπος τίτλος: Becoming Myself: A Psychiatrist's Memoir

Ελληνική έκδοση: Εκδόσεις Άγρα

Θεματολογία: Ψυχολογία, υπαρξιακή ψυχοθεραπεία, αυτογνωσία, ανθρώπινες σχέσεις, προσωπική ανάπτυξη


Πηγές

  1. Yalom, I. D. (2017). Becoming Myself: A Psychiatrist's Memoir. Basic Books.

  2. Yalom, I. D. Αυτό ήταν η ζωή; Τότε άλλη μια φορά! Αναμνήσεις ενός ψυχιάτρου. Εκδόσεις Άγρα.

  3. Yalom, I. D. (1980). Existential Psychotherapy. Basic Books.

  4. Yalom, I. D., & Leszcz, M. (2020). The Theory and Practice of Group Psychotherapy (6th ed.). Basic Books.

  5. Holt-Lunstad, J., Smith, T. B., & Layton, J. B. (2010). Social relationships and mortality risk: A meta-analytic review. PLoS Medicine, 7(7), e1000316.

  6. World Health Organization. Healthy diet. Ενημερωτικό υλικό για τις βασικές αρχές της υγιεινής διατροφής.

©2026 by Διαιτολογικό γραφείο Δρ. Χρυσάνθης Βλαχάκη.

bottom of page